TIRANË- Dita e sotme do të zgjasë më pak se 24 orë për shkak të një fenomeni të rrallë që ka shkaktuar shqetësim tek shkencëtarët. Shkencëtarët kanë paralajmëruar se rrotullimi i Tokës pritet të përshpejtohet sot duke "shkaktuar" një nga ditët më të shkurtra në histori. Ndryshimi, i shkaktuar nga tërheqja gravitacionale e hënës, do të bëjë që planeti ynë të rrotullohet pak më shpejt në polet e tij, duke e shkurtuar ditën e zakonshme 24-orëshe me 1.25 milisekonda.
Ndërsa ndryshimi është shumë i vogël për t’u vënë re nga njerëzit, ekspertët thonë se efektet afatgjata mund të jenë shkatërruese.
Shqetësimi i shkencëtarëve
Nëse rrotullimi i Tokës vazhdon të përshpejtohet në mënyrë të pakontrollueshme, shkencëtarët paralajmërojnë se kjo mund të shkaktojë pasoja katastrofike për të gjithë botën. Ndërsa planeti rrotullohet më shpejt, forca centrifugale do të fillojë të shtyjë ujin e oqeanit larg poleve dhe drejt ekuatorit. Edhe një rritje modeste prej vetëm një milje në orë mund të rrisë nivelin e detit me disa centimetra në rajonet ekuatoriale, mjaftueshëm për të përmbytur qytetet bregdetare.
Skenarët ekstremë
Në skenarë më ekstremë, në të cilët Toka rrotullohet 100 milje në orë më shpejt, zona të gjera rreth ekuatorit mund të zhduken nga rritja e niveleve të ujit, ndërsa detet polare fryhen drejt jugut. Për ata që do i mbijetojnë përmbytjeve, shkencëtarët paralajmërojnë se jeta e përditshme do të bëhet gjithnjë e më "armiqësore". Një rrotullim më i shpejtë jo vetëm që do ta shkurtonte ditën, por mund ta çonte biologjinë në kaos. Nëse rrotullimi i Tokës vazhdon të përshpejtohet, dita diellore mund të tkurret në vetëm 22 orë, duke prishur ritmet cirkadiane.
Efektet e ndryshimeve të kohës
Një përçarje e tillë nuk do të ishte një gjë e vogël. Studimet kanë treguar se edhe ndryshimet e vogla, siç është ora e verës, lidhen me rritje të ndjeshme të atakëve në zemër, goditjeve në tru dhe aksidenteve me makinë. Një ndryshim i përhershëm do të ishte edhe më i rrezikshëm. Astronomi i NASA-s, Dr. Sten Odenwald, paralajmëroi gjithashtu se edhe moti do të bëhet më ekstrem. Ndërsa planeti rrotullohet më shpejt, efekti Coriolis, i cili shkakton rrotullimin e stuhive, intensifikohet.
Në vitet e fundit, Toka ka parë disa raste kur dita shkurtohet. Më 19 korrik 2020, dita ishte 1.47 milisekonda më e shkurtër se mesatarja. Më 30 qershor 2022, dita ishte 1.59 milisekonda më e shkurtër. Por rekordi aktual u vendos vitin e kaluar, më 5 korrik 2024, kur Toka përfundoi një rrotullim të plotë 1.66 milisekonda më shpejt se zakonisht.
Çfarë shkakton ndryshimet në shpejtësinë e rrotullimit?
Tokës normalisht i duhen 24 orë , ose saktësisht 86,400 sekonda, për të përfunduar një rrotullim të plotë, i cili quhet ditë diellore. Rrotullimi i Tokës nuk është gjithmonë i përsosur, pasi mund të zhvendoset me një sasi të vogël me kalimin e kohës, disa milisekonda. Kjo ka të ngjarë të ndodhë sepse rrotullimi i Tokës ndikohet nga forcat natyrore, siç janë tërmetet dhe rrymat oqeanike.
Shkrirja e akullnajave, lëvizja në bërthamën e shkrirë të Tokës dhe ngjarjet e mëdha të motit si El Niño gjithashtu mund ta përshpejtojnë ose ngadalësojnë paksa rrotullimin e planetit./ZËRI
