SHBA- Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka vendosur ta zgjasë emergjencën kombëtare në lidhje me Ballkanin Perëndimor të paktën deri vitin e ardhshëm.
Masa bazohet në aktivitete që kërcënojnë paqen, stabilitetin dhe qeverisjen demokratike në Ballkanin Perëndimor dhe vazhdojnë të përbëjnë një rrezik për sigurinë kombëtare dhe politikën e jashtme të SHBA-së.
Një dokument presidencial i lëshuar nga Zyra Ekzekutive e Presidentit më 24 qershor thotë se “veprimet e personave që kërcënojnë paqen dhe përpjekjet për stabilizim ndërkombëtar në Ballkanin Perëndimor, duke përfshirë aktet e dhunës ekstremiste dhe aktivitetet penguese, si dhe situata në Ballkanin Perëndimor që pengon përparimin drejt qeverisjes efektive dhe demokratike dhe integrimit të plotë në institucionet euroatlantike, vazhdojnë të përbëjnë një kërcënim të pazakontë dhe të jashtëzakonshëm për sigurinë kombëtare dhe politikën e jashtme të Shteteve të Bashkuara”.
Për këtë arsye, emergjenca kombëtare e shpallur fillimisht sipas Urdhrit Ekzekutiv 13219 në vitin 2001 është zgjatur për një vit tjetër, sipas njoftimit të publikuar në Regjistrin Federal.
Gjendja e jashtëzakonshme u shpall për herë të parë nga Presidenti i atëhershëm George W. Bush më 26 qershor 2001, me qëllim ngrirjen e aseteve të individëve që kërcënonin përpjekjet ndërkombëtare të stabilizimit në Ballkanin Perëndimor.
Urdhri synonte individë dhe grupe të përfshirë në, duke mbështetur, financuar ose promovuar dhunën ekstremiste në ish-Republikën Jugosllave të Maqedonisë (tani Maqedonia e Veriut) dhe gjetkë në rajon, si dhe veprime që pengonin zbatimin e Marrëveshjes së Paqes së Dejtonit në Bosnjë dhe Hercegovinë dhe Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së për Kosovën.
Masat u zgjeruan më vonë nëpërmjet Urdhrit Ekzekutiv 13304 në maj 2003 për të adresuar aktivitetet që pengonin zbatimin e Marrëveshjes Kornizë të Ohrit dhe marrëveshjeve të tjera të paqes.
Urdhri Ekzekutiv 14033, i lëshuar më 8 qershor 2021, zgjeroi fushëveprimin e masave të emergjencës. Ai përmendi përpjekjet e vazhdueshme për të minuar marrëveshjet dhe institucionet e pasluftës në ish-Jugosllavi, si dhe korrupsionin e përhapur në të gjitha qeveritë dhe institucionet në rajon, si faktorë që pengojnë qeverisjen demokratike dhe integrimin euroatlantik.
Përditësimi më i fundit erdhi me Urdhrin Ekzekutiv 14140, të nënshkruar më 8 janar 2025. Ai i referohej përpjekjeve të vazhdueshme nga individë të caktuar për të sfiduar sovranitetin dhe integritetin territorial të vendeve në rajon, për të minuar vendbanimet dhe institucionet e pasluftës, për t'u përfshirë në korrupsion të konsiderueshëm, për të dobësuar sundimin e ligjit, për të gërryer besimin në qeverisjen demokratike dhe për t'iu shmangur sanksioneve të SHBA-së.
Urdhrat ekzekutivë nuk përmendin individë, grupe ose organizata specifike. Megjithatë, ato ofrojnë bazën ligjore që Shtetet e Bashkuara të vendosin sanksione ndaj personave, kompanive ose subjekteve që Uashingtoni përcakton se bien brenda kategorive të përcaktuara në urdhra.
Masat zbatohen për Shqipërinë, Bosnjën dhe Hercegovinën, Malin e Zi, Kosovën, Maqedoninë e Veriut dhe Serbinë.
Urdhëri i plotë:
Vazhdimi i Gjendjes së Jashtëzakonshme Kombëtare në lidhje me Ballkanin Perëndimor
Më 26 qershor 2001, nëpërmjet Urdhrit Ekzekutiv 13219, Presidenti shpalli një gjendje të jashtëzakonshme kombëtare në lidhje me Ballkanin Perëndimor, në përputhje me Ligjin Ndërkombëtar për Fuqitë Ekonomike të Jashtëzakonshme (International Emergency Economic Powers Act) (50 U.S.C. 1701 e në vazhdim), për të trajtuar kërcënimin e pazakontë dhe të jashtëzakonshëm ndaj sigurisë kombëtare dhe politikës së jashtme të Shteteve të Bashkuara, i shkaktuar nga veprimet e personave të përfshirë në, ose që ndihmojnë, sponsorizojnë apo mbështesin:
(i) dhunën ekstremiste në ish-Republikën e Maqedonisë (sot Republika e Maqedonisë së Veriut) dhe gjetkë në rajonin e Ballkanit Perëndimor, ose
(ii) veprime që pengojnë zbatimin e Marrëveshjes së Dejtonit në Bosnje ose të Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara të datës 10 qershor 1999, në Kosovë.
Presidenti më pas e ndryshoi këtë urdhër me Urdhrin Ekzekutiv 13304 të datës 28 maj 2003, duke ndërmarrë hapa shtesë në lidhje me disa veprime që pengojnë zbatimin, ndër të tjera, të Marrëveshjes Kornizë të Ohrit të vitit 2001, që lidhet me ish-Republikën e Maqedonisë (sot Republika e Maqedonisë së Veriut).
Më 8 qershor 2021, Presidenti nënshkroi Urdhrin Ekzekutiv 14033, i cili zgjeroi fushën e gjendjes së jashtëzakonshme kombëtare të shpallur në Urdhrin Ekzekutiv 13219, të ndryshuar, duke përcaktuar se situata në territorin e ish-Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë dhe në Republikën e Shqipërisë (Ballkani Perëndimor), gjatë dy dekadave të fundit, duke përfshirë dobësimin e marrëveshjeve dhe institucioneve të pasluftës pas shpërbërjes së ish-Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë, si dhe korrupsionin e përhapur brenda qeverive dhe institucioneve të ndryshme në Ballkanin Perëndimor, pengon përparimin drejt një qeverisjeje efektive dhe demokratike dhe drejt integrimit të plotë në institucionet transatlantike, dhe për këtë arsye përbën një kërcënim të pazakontë dhe të jashtëzakonshëm ndaj sigurisë kombëtare dhe politikës së jashtme të Shteteve të Bashkuara.
Më 8 janar 2025, Presidenti nënshkroi Urdhrin Ekzekutiv 14140, duke marrë parasysh zhvillimet në Ballkanin Perëndimor, duke përfshirë përpjekjet e vazhdueshme nga individë për të sfiduar sovranitetin dhe integritetin territorial të vendeve të Ballkanit Perëndimor, për të dobësuar marrëveshjet dhe institucionet e pasluftës, për t’u përfshirë në korrupsion të rëndësishëm që dëmton sundimin e ligjit dhe besimin në qeverisjen demokratike, si dhe për të shmangur sanksionet e Qeverisë së Shteteve të Bashkuara, dhe me qëllim marrjen e masave shtesë në lidhje me gjendjen e jashtëzakonshme kombëtare për Ballkanin Perëndimor.
Veprimet e personave që kërcënojnë paqen dhe përpjekjet ndërkombëtare për stabilizimin e Ballkanit Perëndimor, përfshirë aktet e dhunës ekstremiste dhe aktivitetet penguese, si dhe situata në Ballkanin Perëndimor, e cila pengon përparimin drejt një qeverisjeje efektive dhe demokratike dhe integrimit të plotë në institucionet transatlantike, vazhdojnë të përbëjnë një kërcënim të pazakontë dhe të jashtëzakonshëm ndaj sigurisë kombëtare dhe politikës së jashtme të Shteteve të Bashkuara.
Për këtë arsye, gjendja e jashtëzakonshme kombëtare e shpallur me Urdhrin Ekzekutiv 13219, sipas së cilës u ndërmorën masa shtesë në Urdhrin Ekzekutiv 13304, e cila u zgjerua në fushë me Urdhrin Ekzekutiv 14033, dhe sipas së cilës u ndërmorën masa të tjera në Urdhrin Ekzekutiv 14140, duhet të vazhdojë të jetë në fuqi edhe pas datës 26 qershor 2026.
Prandaj, në përputhje me nenin 202(d) të Ligjit për Gjendjet e Jashtëzakonshme Kombëtare (National Emergencies Act) (50 U.S.C. 1622(d)), unë po e vazhdoj për 1 vit gjendjen e jashtëzakonshme kombëtare të shpallur me Urdhrin Ekzekutiv 13219 në lidhje me Ballkanin Perëndimor.
Ky njoftim do të publikohet në Regjistrin Federal (Federal Register) dhe do t’i transmetohet Kongresit.
