DIVJAKË- Ferma e vogël e agronomit veteran Irakli Shkoza, jo shumë larg detit në Shqipërinë qendrore, është një lloj Kopshti i Edenit në diellin e Adriatikut. Me temperaturat që rriteshin çdo vit, Shkozës i lindi ideja për të diversifikuar aktivitetin në vitin 2019, në një kohë të jetës së tij kur të tjerët do të kishin qenë prej kohësh në pension.
75-vjeçari solli fillimisht fara nga Afrika dhe Amerika dhe i mbolli ato në parcelën e tij prej dy hektarësh. Të gjitha bimët janë përshtatur shumë mirë me klimën e ngrohtë lokale. I vendosur midis tokës bujqësore të valëzuar dhe detit, rajoni i Divjakës ishte hambari i Shqipërisë. Por rritja e temperaturave dhe mungesa e punëtorëve kanë lënë gjurmën e tyre në ferma.
"Frutat ekzotike kanë nevojë për më pak ujë dhe mirëmbajtje, gjë që i ul kostot e prodhimit,"- tha Shkoza.
Klima tipike mesdhetare e Shqipërisë, me verë të nxehtë e të thatë dhe dimra të butë, ka ndryshuar për shkak të ngrohjes globale. Deri në fund të shekullit, temperaturat mesatare në Ballkanin Perëndimor parashikohet të rriten midis 3.5 dhe 8.8 gradë Celsius, bazuar në një studim të vitit 2022, duke supozuar se emetimet e gazrave serrë do të vazhdojnë nga mesatarja në të lartë.
Por ndryshimi i klimës nuk ka pse të jetë plotësisht katastrofik, tha Shkoza, nëse përshtatemi për të përfituar prej tij.
Fermerët shqiptarë duhet të fillojnë të prodhojnë shumë fruta ekzotike për të përfituar nga klima e favorshme.
"Këto fruta janë shumë të kërkuara në tregun evropian, por ato vijnë nga larg, Amerika Latine, Azia Juglindore, Zelanda e Re, Australia."
Transporti i tyre në Evropë ka një kosto, si financiare ashtu edhe për sa i përket freskisë. Nëse do të vinin nga Shqipëria, jo vetëm që do të ishin më të lira, por do të ishin edhe më të freskëta.
"Papajat që gjenden në tregjet evropiane korren kur janë ende të gjelbra dhe më pas sillen në Evropë ku piqen artificialisht,"- tha Vasil Nikolovski, një menaxher prodhimi nga Maqedonia e Veriut, i cili ka punuar në Divjakë për disa vite.
"Këtu, ato mund të piqen në pemë. Shqipëria ka kapacitetin për të përmbushur kërkesat e tregut evropian dhe me eksportet e frutave ekzotike mund të bëjë një xhiro prej 100 deri në 200 milionë eurosh në vit."
Korrje e bollshme
Shkoza tashmë po eksporton fruta dragoi, fruta pasioni dhe pepinos, ose dardha me ngjyrë pjepri, të cilat burojnë nga Amerika Latine, në tregjet evropiane. Së bashku me fermerë të tjerë në rajonin e Divjakës, ai dërgoi së fundmi 30 ton kiwano, i njohur edhe si kastraveci afrikan me brirë, te blerësit në Kroaci.
"Dhe korrja e këtij viti duket se do të jetë e bollshme,"-tha ai duke parë sythat e luleve të tij të frutave të dragoit.
Rreth 55 kilometra (34 milje) në perëndim pranë Elbasanit, Lulzim Bullari ka filluar të kultivojë kivi.
"Nuk mund të ankohemi për temperaturat e larta, prodhimi i kivit në dy vitet e fundit ka qenë një bekim,"- i tha ai AFP-së, duke qëndruar në mes të 40 hektarëve të tij me pemishte. Kivit që ai kultivon janë pothuajse ekskluzivisht për eksport në Zvicër dhe Holandë. Kohët e fundit, Bullari ka filluar të kultivojë edhe fiq nga Afrika e Veriut, të cilët janë shumë rezistentë ndaj klimës së butë dimërore, në rreth 15 hektarë.
"Fati i favorizon të guximshmit dhe duhet të vraposh për ta kapur,"- tha Bullari./ZËRI
Marrë nga France24
