EVROPË- Një grup vendesh evropiane njoftuan të hënën se synojnë të krijojnë një "qendër kthimi" në Ruandë. Konkretisht, 5 vende të Bashkimit Evropian, Gjermania, Danimarka, Austria, Greqia dhe Holanda, kanë arritur një marrëveshje për krijimin e një qendre deportimi emigrantësh në Ruandë, ku azilkërkuesit e refuzuar mund të dërgohen nga viti i ardhshëm, një veprim që ata shpresojnë se do të dekurajojë gjithashtu më shumë njerëz që të vijnë.
Bashkimi Evropian ka punuar për vite me radhë për të shtrënguar rregullat e migracionit, për të ulur numrin e azilkërkuesve që vijnë në bllokun 27-vendesh dhe për të rritur deportimet e migrantëve që nuk kanë të drejtë të qëndrojnë. Dërgimi i njerëzve në qendra jashtë Evropës është shfaqur si një pikë qendrore e kësaj përpjekjeje.
Plani i Austrisë, Danimarkës, Gjermanisë, Greqisë dhe Holandës, të cilat kanë udhëhequr negociatat me vendet jo-anëtare të BE-së, tërhoqi kritika të menjëhershme nga grupet e të drejtave të njeriut.
Një marrëveshje përfundimtare pritet brenda muajsh
Qëllimi është që qendra e parë të ngrihet në Ruandë vitin e ardhshëm, tha kancelari austriak Christian Stocker së bashku me zyrtarë nga vendet e tjera evropiane dhe ministrin e brendshëm të Ruandës.
"Mendoj se kjo do të jetë një ndryshim rrënjësor që do të na bëjë të aftë të përballemi me sfidat masive me migrimin e paligjshëm", tha kryeministrja daneze Mette Frederiksen. "Ne do ta shkatërrojmë modelin e biznesit të kontrabandistëve të qenieve njerëzore. Do të rimarrim kontrollin e kufijve tanë dhe do të heqim stimujt për migrim të paligjshëm."
Ajo parashikoi se "shumë vende të tjera evropiane" do të bashkoheshin. Ministri i saj i imigracionit, Morten Bødskov, tha se plani është që të ketë një marrëveshje të negociuar plotësisht me Ruandën "brenda disa muajve të ardhshëm".
Zyrtarët evropianë tregojnë një efekt pengues
Zyrtarët ishin të paqartë në lidhje me numrin e emigrantëve që mund të dërgoheshin në Ruandë, por theksuan efektin pengues të planit.
"Numri më i rëndësishëm është numri që nuk do ta shohim kurrë, sepse shpresojmë që ata nuk do ta fillojnë udhëtimin e tyre drejt Evropës", tha Frederiksen. "Pra, ky është një moment historik."
Ministri i Brendshëm i Ruandës, Vincent Biruta, tha se vendi i tij do t'u jepte një "shans të dytë" njerëzve që nuk kanë të drejtë të qëndrojnë në Evropë. Ai tha se atyre që mbërrijnë do t'u ofrohet mundësia "të kthehen vullnetarisht në vendet e origjinës, të integrohen në shoqërinë ruandeze ose të zhvendosen në një destinacion tjetër ku kanë të drejtë ligjore të banojnë, sipas preferencës së tyre".
I pyetur se si Ruanda do të garantonte të drejtat e njeriut të refugjatëve, ai tha se Ruanda do të përfshijë organizata të tilla si agjencia e OKB-së për refugjatët dhe "do të ketë një mekanizëm të pavarur monitorimi".
Grupet e të drejtave të njeriut kritikojnë planet për objekte në vendet e treta
Grupet e të drejtave të njeriut kanë kritikuar planet për të deportuar emigrantët në qendra në vende të treta, duke argumentuar se vendet evropiane nuk mund të garantojnë se të drejtat e tyre do të respektohen atje. Zyrtarët evropianë këmbëngulin që qendrat e reja do të respektojnë ligjin evropian dhe ndërkombëtar.
"Qendrat e deportimit në det të hapur janë shprehja më e fundit cinike e përpjekjes së BE-së për të zhvendosur përgjegjësitë e saj te vendet e tjera", tha në një deklaratë studiuesja e Human Rights Watch, Clementine de Montjoye. "Pagesa e Kigalit për të pritur një program deportimi jo vetëm që do të shkaktonte vuajtje dhe dëm për ata që deportohen, por do të financonte dhe do t'i jepte ndikim politik një qeverie përgjegjëse për abuzime serioze të të drejtave të njeriut brenda dhe jashtë vendit."
Ligjet e BE-së kanë ndryshuar vitet e fundit për shkak të presionit të vazhdueshëm publik dhe politik për masa më të ashpra kundër migracionit.
Ligjvënësit evropianë votuan në qershor për t'u lejuar shteteve anëtare të krijojnë qendra jashtë BE-së vetë ose në koalicione të vogla, dhe t'i dërgojnë atje azilkërkuesit e refuzuar në vend që t'i dërgojnë në vendet e tyre të origjinës.
Evropianët thonë se plani nuk është i krahasueshëm me marrëveshjen e anuluar me Mbretërinë e Bashkuar.
Ruanda arriti një marrëveshje me Mbretërinë e Bashkuar në vitin 2022, sipas së cilës migrantët që mbërritën si udhëtarë të paligjshëm ose me anije do të dërgoheshin në kombin afrikan, ku kërkesat e tyre për azil do të përpunoheshin dhe, nëse zgjidheshin, do të qëndronin. Gjykata Supreme e Mbretërisë së Bashkuar vendosi që politika ishte e paligjshme sepse Ruanda nuk është një vend i tretë i sigurt për migrantët e dërguar atje.
Pastaj kryeministri Keir Starmer e anuloi atë marrëveshje menjëherë pasi mori detyrën në vitin 2024.
Ministri i Brendshëm gjerman Alexander Dobrindt tha të hënën se plani evropian për Ruandën nuk është i krahasueshëm. Ai tha se Mbretëria e Bashkuar kishte planifikuar t'ua jepte procedurat e azilit vendeve të treta, ndërsa plani evropian përfshin njerëz që kanë kaluar nëpër procesin e azilit dhe kanë shteruar ankesat e tyre./ZËRI