DAVOS- Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka ftuar dhjetëra liderë botërorë që t'i bashkohen iniciativës së tij të Bordit të Paqes që synon zgjidhjen e konflikteve globale, por diplomatët thonë se kjo mund të dëmtojë punën e Kombeve të Bashkuara.
Ndërsa disa aleatë tradicionalë të SHBA-së janë përgjigjur me kujdes dhe në disa raste e kanë refuzuar ofertën e Trump, të tjerë, përfshirë kombe që kanë pasur prej kohësh marrëdhënie të tensionuara me Uashingtonin, si Bjellorusia, e kanë pranuar.
ÇFARË ËSHTË BORDI I PAQES?
Trump e propozoi për herë të parë Bordin e Paqes shtatorin e kaluar, kur njoftoi planin e tij për t'i dhënë fund luftës në Gaza. Më vonë, ai e bëri të qartë se fushëveprimi i bordit do të zgjerohej përtej Gazës për të trajtuar konflikte të tjera në mbarë botën.
Presidenti i SHBA-së do të jetë kryetari i parë i bordit dhe do të ketë për detyrë të promovojë paqen në të gjithë botën dhe të punojë për zgjidhjen e konflikteve, sipas një kopjeje të draft-kartës së parë nga Reuters.
Shtetet anëtare do të kufizohen në mandate trevjeçare, përveç rasteve nëse paguajnë nga 1 miliard dollarë secila për të financuar aktivitetet e bordit dhe për të fituar anëtarësim të përhershëm, thuhet në statut.
Shtëpia e Bardhë ka emëruar Sekretarin e Shtetit të SHBA-së, Marco Rubio, të dërguarin special të Trump, Steve Witkoff, ish-kryeministrin britanik Tony Blair dhe dhëndrin e Trump, Jared Kushner, si anëtarë të Bordit Ekzekutiv themelues të iniciativës.
CILAT VENDE E KANË PRANUAR FTESËN E TRUMPIT DERI TANI?
Një zyrtar i lartë i Shtëpisë së Bardhë tha të mërkurën se rreth 35 liderë botërorë deri më tani janë zotuar të bashkohen me Bordin e Paqes nga rreth 50 ftesa që janë dërguar.
Këto përfshijnë aleatë të Lindjes së Mesme si Izraeli, Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe , Bahreini, Jordania, Katari dhe Egjipti. Anëtarët e NATO-s, Turqia dhe Hungaria, udhëheqësit nacionalistë të të cilave kanë kultivuar lidhje të mira personale me Trumpin, gjithashtu kanë rënë dakord të marrin pjesë, ashtu si edhe Maroku, Pakistani, Indonezia, Kosova, Uzbekistani, Kazakistani, Paraguai dhe Vietnami.
Benjamin Netanyahu i Izraelit është gjithashtu dakord, edhe pse është zemëruar për përfshirjen e zyrtarëve turq dhe katarianë në Bordin Ekzekutiv të Gazës dhe përballet me një urdhër arresti nga Gjykata Ndërkombëtare Penale. Nuk kishte asnjë përfaqësues izraelit në skenë për ceremoninë e Bordit të Paqes, megjithëse Presidenti izraelit Isaac Herzog ishte në Davos. Netanyahu nuk mori pjesë.
Udhëheqësi bjellorus Aleksandër Lukashenko, i përshkruar shpesh si diktatori i fundit i Evropës dhe një aleat kyç i presidentit rus Vladimir Putin, është regjistruar.
Kryeministri kanadez Mark Carney, i cili ka kritikuar vazhdimisht Trumpin për prishjen e “rendit global të bazuar në rregulla” dhe vendosjen e tarifave ndëshkuese, synon të bashkohet me kushtet. Ai tha se detajet, përfshirë ato financiare, ende nuk janë përpunuar.
Putin dhe Carney nuk ishin të pranishëm në ceremoninë e Davosit të enjten.
CILAT VENDE KANË REFUZUAR TË ANËTARËSOHEN APO ENDE NUK JANË ANGAZHUAR?
Iniciativa e Bordit të Paqes, e cila vjen në mes të një përçarjeje transatlantike në rritje mbi Groenlandën , tarifat dhe çështje të tjera, ka tërhequr një reagim të kujdesshëm nga disa aleatë të ngushtë të SHBA-së, të cilët shpesh nuk ndihen rehat me qasjen luftarake, unilaterale, "Amerika e Para" të Trump ndaj diplomacisë ndërkombëtare.
Norvegjia dhe Suedia e kanë refuzuar ftesën e tij, ndërsa Ministri i Ekonomisë i Italisë, Giancarlo Giorgetti, tha se anëtarësimi në bord dukej problematik.
Britania tha se nuk do të nënshkruante për shkak të shqetësimeve rreth përfshirjes së Rusisë.
Franca gjithashtu ka refuzuar pjesërisht duke përmendur pyetje se si do të vepronte Bordi i Paqes në bashkëpunim me OKB-në.
ÇFARË FUQIE DO TË KETË BORDI?
Këshilli i Sigurimit i OKB-së në nëntor i dha mandat Bordit të Paqes, por vetëm deri në vitin 2027 dhe që të përqendrohet vetëm në Gaza. Rusia dhe Kina abstenuan, duke u ankuar se rezoluta e hartuar nga SHBA-të nuk i jepte OKB-së një rol të qartë në të ardhmen e Gazës.
Rezoluta mirëpriti krijimin e Bordit të Paqes si një administratë kalimtare "që do të përcaktojë kornizën dhe do të koordinojë fondet për rindërtimin e Gazës" sipas planit të paqes të Trump derisa Autoriteti Palestinez të jetë reformuar në mënyrë të kënaqshme.
Gjithashtu autorizoi Bordin e Paqes që të vendoste një Forcë të përkohshme Ndërkombëtare të Stabilizimit në Gaza. Bordi kërkohet t'i raportojë Këshillit të Sigurimit prej 15 anëtarësh çdo gjashtë muaj mbi progresin e tij.
Përtej Gazës, mbetet e paqartë se çfarë autoriteti ligjor ose mjetesh zbatimi do të ketë Bordi i Paqes ose si do të punojë me Kombet e Bashkuara dhe organizata të tjera ndërkombëtare.
Karta e Bordit thotë se kryetari i tij, Trump, do të ketë fuqi të gjerë ekzekutive, duke përfshirë aftësinë për të vënë veton ndaj vendimeve dhe për të shkarkuar anëtarët, me kusht që të ketë disa kufizime.
ipas statutit të tij, Bordi do të ndërmarrë "funksione të ndërtimit të paqes në përputhje me të drejtën ndërkombëtare"./ZËRI
