Bashkimi Evropian ka reaguar pas rikthimit për rishqyrtim në Kuvend të Ligjit për Dhomat e Specializuara të Kosovës duke kërkuar që të konsultohet nëse nisma për ndryshimin e tij diskutohet sërish në parlament. Brukseli ka përsëritur shqetësimet për ndryshimet ligjore dhe ka theksuar se mandati dhe pavarësia e Gjykatës Speciale duhet të respektohen.
Një zëdhënës i Bashkimit Evropian deklaroi se BE-ja ka shprehur vazhdimisht shqetësim të thellë për nismën, si para ashtu edhe pas miratimit të saj nga Kuvendi i Kosovës më 6 tetor. Ai rikujtoi se në bazë të zotimeve të mëparshme të Kosovës, Brukseli pret të konsultohet nëse diskutimet për ligjin rinisin në Kuvend.
Ligji u kthye për rishqyrtim më 22 tetor nga presidentja e Kosovës Justina Shiroka Pula pas kërkesës së Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), e cila kishte iniciuar ndryshimet. PDK-ja argumentoi se rishqyrtimi synon të verifikojë dispozitat e ligjit dhe të adresojë elementet që mund të pengojnë zbatimin e tij, duke theksuar se kërkesa lidhet me rikthimin në Kuvend dhe jo me nisjen e procesit nga e para.
Partia më e madhe opozitare në Kosovë ka kërkuar që ligji të rishqyrtohet brenda katër javësh dhe të hyjë në fuqi pas përfundimit të këtij procesi.
Qëndrimi i BE-së lidhet me zotimet që Kosova mori përpara krijimit të Dhomave të Specializuara. Përmes një shkëmbimi letrash në prill të vitit 2014 mes presidentes së atëhershme të Kosovës Atifete Jahjaga dhe përfaqësueses së lartë të BE-së Catherine Ashton Kosova u angazhua të konsultohej me Bashkimin Evropian për çdo nismë ligjore që mund të ndikonte në mandatin e Gjykatës ose në procedurat gjyqësore që lidhen me hetimet e Task-Forcës Speciale Hetuese.
Në të njëjtën kohë, Kosova u zotua për vazhdimin e punës së Dhomave të Specializuara dhe të Zyrës së Prokurorit të Specializuar deri në përfundimin e hetimeve dhe procedurave përkatëse.
Ndryshimet e miratuara nga Kuvendi më 6 tetor parashikojnë kufizimin e juridiksionit të Gjykatës, përcaktimin e një kufiri prej 15 vjetësh për dënimet me burgim, zhvillimin në Kosovë të procedurave në shkallën e Gjykatës Supreme dhe mundësinë e faljes presidenciale për personat e dënuar.
Nisma u miratua pas 21 ditësh protestash në Kosovë gjatë të cilave u kundërshtua aktgjykimi i shkallës së parë ndaj katër ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi, të dënuar për krime lufte.
Rikthimi i ligjit në Kuvend ka sjellë edhe reagime të ndryshme në skenën politike të Kosovës. PDK-ja ka mbrojtur nevojën për rishqyrtimin e tij ndërsa Aleanca e ka kritikuar këtë vendim. Edhe përfaqësues të Lëvizjes Vetëvendosje kanë shprehur skepticizëm për rezultatet që mund të sjellin ndryshimet.
Ndërkohë, Dhomat e Specializuara kanë bërë të ditur se nuk janë konsultuar për nismën ligjore. Kryetarja e Gjykatës Speciale, Ekaterina Trendafilova, ka deklaruar se mandati i institucionit përcaktohet nga shkëmbimi i letrave Kushtetuta e Kosovës dhe Ligji për Dhomat e Specializuara.
Pas miratimit të ndryshimeve, BE-ja kishte shprehur shqetësime lidhur me detyrimet ndërkombëtare të Kosovës dhe pavarësinë e Dhomave të Specializuara dhe të Zyrës së Prokurorit të Specializuar. Në reagimin e fundit zëdhënësi i saj rikujtoi se Gjykata u krijua nga Kuvendi i Kosovës në bazë të marrëveshjes me Bashkimin Evropian.
“Mandati i saj aktual dhe pavarësia e gjykatës duhet të respektohen plotësisht”, theksoi zëdhënësi i BE-së.
