SHBA- Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, po përpiqet të tërheqë aleatët perëndimorë në “Bordin e tij të Paqes”, por deri më tani ka fituar mbështetjen e monarkëve të Lindjes së Mesme, njeriut të njohur si diktatori i fundit i Evropës dhe të paktën një udhëheqësi të kërkuar për krime të dyshuara lufte.
Trump ka ftuar dhjetëra vende të bashkohen me bordin që kërkon të zgjidhë konfliktet globale, por mandati i tij ka alarmuar disa aleatë të SHBA-së, ashtu si edhe komenti i udhëheqësit amerikan se ai “mund” të zëvendësojë Kombet e Bashkuara.
Bordi, i kryesuar për një kohë të pacaktuar nga Trump, fillimisht u konceptua si një organ i kufizuar i ngarkuar për të mbikëqyrur rindërtimin e Gazës, e cila u shkatërrua nga lufta dyvjeçare e Izraelit. Por qëllimi i tij që atëherë është zgjeruar për të trajtuar konfliktet në të gjithë botën, dhe drafti i kartës, i cili u dërgua së bashku me ftesat për t'u anëtarësuar, as nuk e përmend Gazën.
Kundërshtarët e SHBA-së, Rusia dhe Kina, si dhe shteti represiv prej kohësh Bjellorusia, janë ndër ata që janë ftuar të bashkohen me bordin, duke iu ofruar vende të përhershme për një çmim prej 1 miliard dollarësh. Aleatët evropianë, shtetet e Gjirit të pasura me naftë, ish-republikat sovjetike dhe madje edhe Papa kanë marrë gjithashtu oferta për t'u bashkuar.
Rreth 35 nga 50 vendet e ftuara pritet të marrin pjesë në një ceremoni nënshkrimi të enjten në margjinat e Forumit Ekonomik Botëror që po zhvillohet në Davos të Zvicrës, sipas një zyrtari të lartë të administratës.
Çfarë është Bordi i Paqes?
Trump fillimisht e kishte propozuar Bordin e Paqes si pjesë të një faze të dytë të planit të armëpushimit prej 20 pikash në Gaza, të ndërmjetësuar nga SHBA-të, në shtator.
Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara e mbështeti planin në nëntor, duke i dhënë atij legjitimitet ndërkombëtar, me një mandat që bordi të mbikëqyrë demilitarizimin dhe rindërtimin e Gazës.
Por Trump kishte plane afatgjata. Drafti i statutit, i siguruar nga CNN, e përshkruan Bordin e Paqes si një “organizatë ndërkombëtare” që promovon stabilitetin, paqen dhe qeverisjen “në zonat e prekura ose të kërcënuara nga konflikti”.
Trump do të shërbejë si kryetar i bordit për një kohë të pacaktuar, ndoshta duke e mbajtur këtë post përtej mandatit të tij të dytë si president, sipas statutit.
“Bordi i Paqes” do të ulet mbi një “Bord Ekzekutiv themelues” që përfshin dhëndrin e Trump, Jared Kushner, Sekretarin e Shtetit Marco Rubio, të dërguarin special Steve Witkoff dhe ish-kryeministrin britanik Tony Blair.
Kush e ka pranuar?
Emiratet e Bashkuara Arabe, Arabia Saudite, Egjipti, Katari, Bahreini, Pakistani, Turqia, Hungaria, Maroku, Kosova, Argjentina dhe Paraguai e kanë pranuar ftesën e Trump (edhe Shqipëria e voton sot në Kuvend, shënim i ZËRI). Ashtu si edhe shtetet e Azisë Qendrore si Kazakistani dhe Uzbekistani, si dhe vendet e Azisë Juglindore si Indonezia dhe Vietnami.
Benjamin Netanyahu i Izraelit është gjithashtu dakord, edhe pse është zemëruar për përfshirjen e zyrtarëve turq dhe atyre të Katarit në bordin ekzekutiv të Gazës dhe përballet me një urdhër arresti nga Gjykata Ndërkombëtare Penale.
Armenia dhe Azerbajxhani, të cilat nënshkruan një marrëveshje paqeje të ndërmjetësuar nga SHBA-të vitin e kaluar, një marrëveshje që do t'i jepte SHBA-së akses ekskluziv për zhvillim në një korridor kritik tranziti në rajon, gjithashtu kanë rënë dakord.
Udhëheqësi bjellorus Aleksandër Lukashenko, i përshkruar shpesh si diktatori i fundit i Evropës dhe një aleat kyç i udhëheqësit rus Vladimir Putin, është regjistruar.
“Kam disa njerëz kontrovers në të,” tha Trump për CNN, duke iu referuar pretendimit të tij se Putini ka rënë dakord të bashkohet. Udhëheqësi rus ende nuk e ka konfirmuar vendimin e tij, megjithëse ai ka deklaruar se do të përdorë asetet ruse të ngrira në SHBA për të paguar tarifën prej 1 miliard dollarësh për një vend të përhershëm. Përfshirja e mundshme e Putinit ka ngritur alarm se si një vend që zhvillon aktivisht luftë mund të përfshihet në një përpjekje për të siguruar paqen.
Mark Carney i Kanadasë, i cili ka kritikuar vazhdimisht Trumpin për prishjen e “rendit global të bazuar në rregulla” dhe vendosjen e tarifave ndëshkuese, synon të bashkohet me kushtet, duke thënë se detajet, përfshirë ato financiare, ende nuk janë përcaktuar.
Kush ka refuzuar?
Disa kombe nuk janë zotuar në asnjërën prej tyre, ndërsa të tjerat kanë refuzuar ftesat.
Franca dhe Norvegjia kanë refuzuar pjesërisht duke përmendur pyetje se si do të funksionojë Bordi i Paqes në bashkëpunim me OKB-në.
Kina konfirmoi se ishte ftuar, por nuk ka thënë nëse do të bashkohet. Një zëdhënës i ministrisë së jashtme tha të mërkurën se Kina "do të mbetet e përkushtuar fuqimisht për të mbrojtur sistemin ndërkombëtar me OKB-në në thelbin e saj".
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky tha se ishte e vështirë të imagjinohej të ishte “së bashku me Rusinë në ndonjë këshill” dhe se “çështja është se Rusia është armiku ynë dhe Bjellorusia është aleati i tyre”./Marrë nga CNN-përshtati ZËRI
