TIRANË- Temperaturat e larta të verës në Shqipëri nuk sjellin asnjë lehtësim për qindra gra dhe vajza që punojnë në industrinë e fasonerisë. Në hapësira të ngushta, të mbipopulluara dhe pa ventilim të mjaftueshëm, ato përballen me vapën e rëndë të verës, duke duruar orë të tejzgjatura pune dhe paga që nuk arrijnë t’u mbulojnë as nevojat më elementare.
Në fasoneritë e Kamzës dhe rrethinat e Tiranës, ambientet e punës shpesh janë si kafaz pa ajër, ku dritaret qëndrojnë të mbyllura për të fshehur zhurmën e jashtme, ndërsa punonjëset punojnë të ngjitura njëra me tjetrën nën peshën e detyrimeve të përditshme. Temperaturat brenda këtyre ambienteve mund të kalojnë lehtësisht 35 gradë Celsius, duke shtuar barrën fizike dhe psikologjike mbi këto gra.
Por çfarë thonë vetë ato?
Megjithë përvojën dhe profesionalizmin e tyre, pagat që marrin mbeten të papërshtatshme, duke u përballur me presionin e orëve të gjata të punës dhe mungesën e pushimeve adekuate. Kjo është realiteti që shumë punonjëse kanë ndarë me median, duke denoncuar kushtet që shpesh kalojnë çdo kufi dinjiteti njerëzor.
Raportet e organizatave të shoqërisë civile dhe të dhënat zyrtare të Inspektoratit të Punës nxjerrin në pah një situatë alarmante: më shumë se 60% e punonjësve nuk kanë një kopje të kontratës së punës, ndërsa rreth 10% punojnë pa kontratë fare, duke i lënë të pambrojtur nga çdo shkelje apo padrejtësi.
Për më tepër, mungesa e kontratave kolektive sektoriale në këtë industri i lë mijëra punonjëse pa mbrojtje sindikale, në një terren ku sindikatat janë të rralla dhe shpesh të pafuqishme për t’u përballur me politikat e kompanive. Përpjekjet për organizim shpesh përballen me presion, kërcënime dhe frikën e humbjes së vendit të punës.
Megjithë rritjen e kontrolleve nga Inspektorati i Punës pas denoncimeve publike, efektiviteti i masave mbetet i kufizuar. Shkeljet dokumentohen, por ndëshkimet janë të lehta dhe nuk krijojnë një efekt paralajmërues.
Industria e fasonerisë mbetet një nga shtyllat kryesore të ekonomisë shqiptare, por gratë që qëndrojnë në mesin e saj përballen çdo ditë me një betejë të heshtur: për paga të dinjitetshme, kushte më të mira pune dhe të drejtën për t’u mbrojtur./ZËRI/
